Lợi ích lâu dài của phẫu thuật cắt bỏ hai bên vòi trứng và buồng trứng trên bệnh nhân ung thư vú có mang gen BRCA1 và BRCA2: kết quả từ một nghiên cứu mới đây
Vũ Bình Thư
Đơn vị Gen - Tế bào gốc, Trung tâm Y học hạt nhân và Ung bướu
(lược dịch)
Những người mang đột biến gen BRCA1 và BRCA2 có nguy cơ mắc ung thư vú và buồng trứng cao hơn. Để giảm thiểu nguy cơ ung thư buồng trứng, phẫu thuật cắt bỏ vòi trứng và buồng trứng hai bên (bilateral salpingo-oophorectomy – BSO) thường được khuyến nghị cho những người mang gen không bị ảnh hưởng và những người có tiền sử ung thư vú.
Một nghiên cứu thuần tập hồi cứu được công bố trên tờ The Lancet Oncologycho thấy rằng phụ nữ mang đột biến gen BRCA1 hoặc BRCA2, có tiền sử ung thư vú, có thể thu được lợi ích đáng kể từ phẫu thuật BSO. Phẫu thuật này có liên quan đến việc giảm tỷ lệ tử vong do mọi nguyên nhân, giảm tử vong do ung thư vú, và giảm nguy cơ phát triển ung thư thứ phát không phải ung thư vú.
Điều đáng chú ý là các lợi ích nêu trên không đi kèm với sự gia tăng nguy cơ của các biến cố sức khỏe lâu dài như bệnh tim mạch hoặc rối loạn tâm thần.
Phương pháp và kết quả
Nghiên cứu sử dụng dữ liệu từ các hồ sơ y tế điện tử tại Vương quốc Anh, bao gồm dữ liệu Đăng Ký Ung Thư Quốc Gia (NCRD), dữ liệu Thống Kê Tình Trạng Bệnh Viện - Chăm Sóc Bệnh Nhân Nhập Viện (HES-APC). Tổng cộng có 3.423 phụ nữ độ tuổi từ 20 đến 75 đã được đưa vào phân tích, trong đó có 1.674 người mang đột biến gen BRCA1, 1.740 người mang gen BRCA2, và 9 người mang cả hai gen. Tất cả người bệnh đều mắc ung thư vú trong khoảng thời gian từ năm 1995 đến năm 2019, với thời gian theo dõi trung bình là 5,5 năm (IQR 3,4–8,2).
Kết quả cho thấy phẫu thuật BSO có liên quan đến việc giảm 48%nguy cơ tử vong do mọi nguyên nhân (tỷ lệ nguy cơ – hazard ratio [HR] = 0,52; khoảng tin cậy 95% [CI] = 0,41–0,64).
Cụ thể:
- Ở những người mang BRCA1, nguy cơ tử vong do ung thư vú giảm 38% (HR = 0,62; CI 95% = 0,42–0,92).
- Ở những người mang BRCA2, nguy cơ này giảm 52% (HR = 0,48; CI 95% = 0,34–0,68).
- Ngoài ra, nguy cơ phát triển ung thư không phải vú thứ phát cũng giảm 41% ở những người mang gen BRCA (HR =0,59; CI 95% = 0,37–0,94).
Đáng lưu ý, phẫu thuật BSO không làm tăng nguy cơ:
- Mắc bệnh tim mạch nói chung (HR =0,73; CI 95% = 0,53–1,01)
- Bệnh tim thiếu máu cục bộ (HR =1,04; CI 95% = 0,48–2,26),
- Tai biến mạch máu não (HR = 0,32;CI 95% = 0,11–0,90),
- Tử vong do ung thư không phải ung thư vú (HR = 0,72; CI 95% = 0,45–1,16),
- Hoặc trầm cảm (HR = 0,94; CI 95% =0,62–1,42).
Ý nghĩa lâm sàng
Kết quả từ nghiên cứu thuần tập này cung cấp bằng chứng có giá trị nhằm hỗ trợ các bác sĩ trong việc tư vấn cho những phụ nữ mang đột biến BRCA1/2 đang cân nhắc các biện pháp can thiệp hay phòng ngừa. Việc thực hiện phẫu thuật BSO có thể giúp giảm đáng kể nguy cơ tử vong và sự xuất hiện các loại ung thư thứ phát, đồng thời không làm gia tăng đáng kể nguy cơ mắc các bệnh mạn tính nghiêm trọng.
Những dữ liệu này có thể góp phần cải thiện quá trình đưa ra quyết định lâm sàng,giúp cá nhân hóa các chiến lược quản lý nguy cơ cho nhóm đối tượng có nguy cơ cao nói trên.
Link nghiên cứu gốc: Long-term health outcomes of bilateral salpingo-oophorectomyin BRCA1 and BRCA2 pathogenic variant carriers withpersonal history of breast cancer: a retrospective cohort study using linked electronic health records.
https://www.thelancet.com/journals/lanonc/article/PIIS1470-2045(25)00156-1/fulltext